Collection of Scientific Papers "Scientific Notes"

Collection of Scientific Papers "Scientific Notes"

Процесна інтерпретація економічної динаміки в оцінюванні ефективності діяльності підприємства

Process-based interpretation of economic dynamics in evaluating enterprise performance

DOI:

10.33111/vz_kneu.43.26.02.36.250.256

Анотація: У сучасних умовах невизначеності економічного середовища, що характеризуються високою мінливістю зовнішніх факторів, посиленням турбулентності ринкових процесів та варіативністю результатів діяльності підприємств, проблема оцінювання ефективності набуває особливої актуальності. Невизначеність ускладнює інтерпретацію економічних результатів, оскільки однакові за значенням показники можуть бути сформовані за різних умов, що знижує достовірність висновків щодо ефективності діяльності. У наукових дослідженнях ефективність традиційно розглядається через результатну логіку, в межах якої економічна динаміка інтерпретується як зміна значень показників, що обмежує можливості глибокого аналізу процесів функціонування підприємства. Водночас питання взаємодії змін показників, їх стійкості та характеру формування результату залишаються поза межами самостійного аналізу, що ускладнює комплексне оцінювання ефективності діяльності підприємства в умовах невизначеності. Метою статті є обґрунтування підходу до оцінювання ефективності діяльності підприємства, що базується на врахуванні процесних характеристик економічної динаміки та передбачає ідентифікацію режимів функціонування як основи її аналітичної інтерпретації. В межах дослідження розвинуто процесну інтерпретацію економічної динаміки, відповідно до якої ефективність діяльності розглядається як властивість, що формується у процесі взаємодії змін ключових економічних показників.
Обґрунтовано доцільність переходу від результатної до процесної логіки оцінювання, що дозволяє врахувати не лише досягнутий результат, а й характер його формування, зокрема в аспекті узгодженості та відтворюваності змін. Запропоновано розглядати економічну динаміку через систему аналітичних вимірів, що відображають взаємозв’язок змін показників, їх стійкість у часі та характер формування результату діяльності підприємства. На основі поєднання зазначених вимірів здійснено ідентифікацію режимів економічної динаміки, які характеризують спосіб формування результату діяльності та дозволяють диференціювати економічні ситуації за якістю функціонування системи. Встановлено, що однакові за величиною результати можуть відповідати різним режимам економічної динаміки, що зумовлює відмінності в інтерпретації ефективності та потребує врахування процесних характеристик при її оцінюванні. Узагальнено, що процесна інтерпретація ефективності дозволяє розширити аналітичні можливості оцінювання діяльності підприємства в умовах невизначеності та забезпечує більш глибоке розуміння характеру формування економічних результатів. Перспективи подальших досліджень пов’язані з розробкою методичних інструментів кількісної оцінки процесних характеристик економічної динаміки, їх формалізацією та адаптацією до практики аналітичного забезпечення управління діяльністю підприємств.
Abstract: In the context of increasing uncertainty in the economic environment, characterized by high variability of external factors, growing market turbulence, and volatility of enterprise performance outcomes, the issue of evaluating efficiency becomes particularly relevant. Uncertainty complicates the interpretation of economic results, as identical performance indicators may be generated under different conditions, thereby reducing the reliability of conclusions regarding enterprise efficiency. In academic research, efficiency is traditionally interpreted through a result-oriented logic, within which economic dynamics is viewed as a change in indicator values, which limits the possibilities for an in-depth analysis of enterprise functioning processes. At the same time, the interaction of changes in indicators, their stability, and the nature of result formation remain beyond the scope of independent analysis, which complicates a comprehensive evaluation of enterprise performance under conditions of uncertainty. The purpose of the article is to substantiate an approach to evaluating enterprise performance based on the consideration of process characteristics of economic dynamics and involving the identification of operating modes as a basis for its analytical interpretation.
The study develops a process-based interpretation of economic dynamics, according to which performance is considered as a property formed through the interaction of changes in key economic indicators. The expediency of shifting from a result-oriented to a process-based logic of evaluation is substantiated, allowing for consideration not only of the achieved results but also of the manner in which they are formed, particularly in terms of the coherence and reproducibility of changes. It is proposed to examine economic dynamics through a system of analytical dimensions that reflect the interrelation of changes in indicators, their stability over time, and the nature of result formation in enterprise performance. Based on the combination of these dimensions, modes of economic dynamics are identified, which characterize the way in which performance outcomes are formed and allow differentiation of economic situations in terms of the quality of system functioning. It is established that identical performance results may correspond to different modes of economic dynamics, which leads to differences in the interpretation of efficiency and necessitates the consideration of process characteristics in its evaluation. It is concluded that the process-based interpretation of efficiency expands the analytical capabilities of enterprise performance evaluation under conditions of uncertainty and provides a deeper understanding of the mechanisms underlying the formation of economic results. Prospects for further research are associated with the development of methodological tools for the quantitative assessment of process characteristics of economic dynamics, their formalization, and adaptation to the practice of analytical support for enterprise management.
Ключові слова: ефективність, діяльність підприємства, економічна динаміка, процесний підхід до оцінювання, невизначеність, результати, ресурси, економічний аналіз, стійкість динаміки, режими економічної динаміки, узгодженість змін
Key words: efficiency, enterprise performance, economic dynamics, process-based approach to evaluation, uncertainty, results, resources, economic analysis, dynamic stability, economic dynamics modes, coherence of changes
УДК: 338.24:330.43
UDC: 338.24:330.43

JEL: C02 D24 L25 M21

To cite paper
In APA style
Shevchuk, N. (2026). Process-based interpretation of economic dynamics in evaluating enterprise performance. Collection of Scientific Papers "Scientific Notes", 43 (2), 402-412. http://doi.org/10.33111/vz_kneu.43.26.02.36.250.256
In MON style
Шевчук Н.В. Процесна інтерпретація економічної динаміки в оцінюванні ефективності діяльності підприємства. Збірник наукових праць "Вчені записки". 2026. № 43(2). С. 402-412. http://doi.org/10.33111/vz_kneu.43.26.02.36.250.256 (дата звернення: 19.10.2026).
With transliteration
Shevchuk, N. (2026) Protsesna interpretatsiia ekonomichnoi dynamiky v otsiniuvanni efektyvnosti diialnosti pidpryiemstva [Process-based interpretation of economic dynamics in evaluating enterprise performance]. Collection of Scientific Papers "Scientific Notes", no. 43(2). pp. 402-412. http://doi.org/10.33111/vz_kneu.43.26.02.36.250.256 [in Ukrainian] (accessed 19 Oct 2026).
# 43(2) / 2026 # 43(2) / 2026
Download Paper
4
Views
0
Downloads
0
Cited by

  1. Drucker, P. F. (1967). The effective executive. Harper & Row.
  2. Kaminska, I. M., Kovalchuk, N. V., Demydovych, A. S., & Horchynska, I. P. (2021). Teoretyko-metodychni pidkhody do analizu efektyvnosti diialnosti pidpryiemstva [Theoretical and methodological approaches to analysing enterprise performance efficiency]. Ekonomichnyi forum, 11(2), 79-87. [in Ukrainian].
  3. Karachyna, N. P., & Smetaniuk, O. A. (2019). Teoretyko-metodychni zasady otsiniuvannia efektyvnosti suchasnoho pidpryiemstva [Theoretical and methodological principles of evaluating the efficiency of a modern enterprise]. Ekonomichnyi prostir, (143), 148-159. [in Ukrainian].
  4. Turylo, A. M. (2008). Finansovo-ekonomichni aspekty otsinky rezultativ i efektyvnosti diialnosti pidpryiemstva [Financial and economic aspects of evaluating enterprise results and performance efficiency]. Finansy Ukrainy, (8), 35-44. [in Ukrainian].
  5. Oleksiuk, O. I. (2008). Ekonomika rezultatyvnosti pidpryiemstva [Economics of enterprise performance]. KNEU. [in Ukrainian].
  6. Hovorushko, T. A., & Klimash, N. I. (2013). Upravlinnia efektyvnistiu diialnosti pidpryiemstv na osnovi vartisno-oriientovanoho pidkhodu [Managing enterprise performance efficiency based on a value-oriented approach]. Lohos. [in Ukrainian].
  7. Doroshenko, H. O. (Ed.). (2014). Efektyvnist systemy upravlinnia pidpryiemstvom: Teoretyko-metodolohichni aspekty ta mekhanizmy realizatsii [Efficiency of the enterprise management system: Theoretical and methodological aspects and implementation mechanisms]. NTMT. [in Ukrainian].
  8. Salyha, K. S. (2005). Efektyvnist hospodarskoi diialnosti pidpryiemstva [Efficiency of enterprise economic activity]. ZCNTI. [in Ukrainian].
  9. Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (1996). The balanced scorecard: Translating strategy into action. Harvard Business School Press.
  10. Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2004). Strategy maps: Converting intangible assets into tangible outcomes. Harvard Business School Press.